Lala

Nga J.M.G. Le Clézio*

Lalës i pëlqen të ndjek Hartanin. Ajo ecën pas tij përgjatë shtegut që ai hap. Nuk është saktësisht një shteg, sepse nuk ka gjurmë, por kur Hartani përparon, dallohet qartë që aty kalohet me të vërtetë, dhe jo gjetkë. Ndoshta këto janë shtigjet për dhitë dhe dhelprat e jo për njerëzit. Por Hartani është si një prej tyre, di gjëra që njerëzit nuk i dinë, sheh me tërë trupin e vet e jo vetëm me sytë e tij. 
E njëjta gjë është edhe për nuhatjen. Ndonjëherë Hartani shkon shumë larg në pllajën me gurë në drejtim të lindjes. Dielli përvëlon mbi supet e fytyrën e Lalës dhe ajo e ka të vështirë të ndjekë bariun. Në ato momente, ai nuk kujdeset për të. Është duke kërkuar për diçka, pothuajse pa u ndalur, duke u përkulur pak përtokë, duke kërcyer nga shkëmbi në shkëmb. Pastaj, papritmas, ndalon dhe vendos fytyrën mbi dhé, i shtrirë barkazi sikur të ishte duke pirë. Lala afrohet ngadalë, ndërsa Hartani ngrihet pak. Sytë e tij metalikë shkëlqejnë nga kënaqësia, sikur të kishte gjetur gjënë më të shtrenjtë në botë. Midis gurëve, në tokën me pluhur, ka një tufë të gjelbër dhe gri, një kaçubë e vogël me gjethe të holla si shumë të tjera këtu, por kur Lala afron fytyrën, ndien aromën, në fillim pak, pastaj sa vjen e bëhet më të thellë: aroma e luleve të bukura, aroma e nenexhikut dhe e glikanxos, aroma e limonit, madje edhe ajo e detit dhe e erës, e livadheve në verë. Të gjitha këto, madje dhe më shumë, i gjen në atë bimë të vogël, të pistë dhe të brishtë, që rritet nën gurë, në mes të pllajës së madhe e të thatë, dhe këtë vetëm Hartani e di. 
Është ai që ia tregon të gjitha këto aroma të këndshme Lalës, sepse i di vendet ku ato janë fshehur. Erërat janë si gurët dhe si kafshët, secila ka vendin e saj për t'u fshehur. Por duhet të dish t'i gjesh, si qentë, përmes erës, duke nuhatur nëpër shtigjet e ngushtë dhe pastaj duke u hedhur, pa hezitim, te vendi ku janë fshehur. 
Hartani ia ka treguar Lalës se si bëhet diçka e tillë. Më parë, ajo nuk e dinte këtë, kalonte pranë një shkurreje, apo rrënje pa parë gjë. Ajri është i mbushur me aroma të ndryshme! Ato lëvizin gjatë gjithë kohës, si rryma, ngjiten lart, shkojnë poshtë, takohen, përzihen, ndahen. Mbi gjurmët e një lepuri lundron një erë e çuditshme frike dhe, pak më tej, Hartani i bën shenjë Lalës që të afrohet. Mbi tokën e kuqe, me shikim të parë, nuk ka asgjë, por pak nga pak, vajza ndien diçka si të hidhët, të fortë, erë urine dhe djerse, dhe më pas ajo njeh erën e një qeni të egër, të uritur, me qimet e shpupuritura, tek vrapon nëpër pllajë në ndjekje të lepurit. 
Lalës i pëlqen shumë të kalojë ditën me Hartanin. Ajo është e vetmja të cilës ai i tregon të gjitha këto gjëra. Të tjerët nuk i përfill, sepse nuk kanë kohë të presin për të gjetur aromat, ose për të parë fluturimin e zogjve të shkretëtirës. Ai nuk ka frikë nga njerëzit. E vërteta është se njerëzit i ndruhen atij. Thonë se është "Mexhnun", i pushtuar nga shejtani, se është një magjistar, se të hedh syrin e keq. Hartani nuk ka as at e as nënë, ka ardhur nga askund. Një luftëtar i shkretëtirës e ka sjellë, një ditë, në afërsi të një pusi, pa thënë asnjë fjalë. Është ai që nuk ka emër. Ndonjëherë Lala do të donte të dinte se cili ishte në të vërtetë, ajo do të donte ta pyeste: "Prej nga je ti?". 
Por Hartani nuk e di gjuhën e njerëzve, nuk u përgjigjet pyetjeve. Djali i madh i Aamës thotë se Hartani nuk mund të flasë, sepse është i shurdhër. Këtë gjë ia ka thënë, një ditë, mësuesi; quhen shurdhmemecë. Por Lala e di se kjo nuk është e vërtetë, sepse Hartani dëgjon më mirë se kushdo. Dëgjon dhe zhurmën më të vogël, më të lehtë, sa ne nuk mund ta dëgjojmë edhe po të vëmë veshin në tokë. Di të dallojë zhurmën e një lepuri tek kërcen në anën tjetër të pllajës me gurë, ose kur dikush ecën nëpër shteg, në anën tjetër të luginës. Hartani është në gjendje të gjejë vendin ku këndon cinxri, ose folenë e thëllëzës mes barit të gjatë. Por Hartani nuk dëshiron të dëgjojë gjuhën e njerëzve, sepse vjen nga një vend ku nuk ka njerëz, por vetëm dunat e rërës dhe qielli. 
Ndonjëherë, Lala i flet bariut, i thotë për shembull: "Biluuu-la!", me ngadalë, duke e parë drejt në sy, aty ku ka një dritë të çuditshme që ndriçon sytë, në ngjyrë metalike të errët. Hartani vë dorën mbi buzët e Lalës dhe ndjek lëvizjen e tyre tek ajo flet. Por ai nuk shqipton asnjë fjalë. 
Pastaj, pas njëfarë kohe, ai lodhet, sheh diku tjetër, ulet larg mbi një gur tjetër. Por kjo nuk ka rëndësi në fund të fundit, sepse tani Lala e di se fjalët nuk kanë me të vërtetë shumë rëndësi. Vetëm atë që duam të transmetojmë, thellë përbrenda nesh, si një e fshehtë, si një lutje, vetëm kjo fjalë ka rëndësi. Hartani nuk flet ndryshe, ai mund të japë e të marrë me këtë fjalë. Ka kaq shumë gjëra që mund të transmetohen nëpërmjet heshtjes. Lala nuk e dinte këtë gjë para se të takonte Hartanin. Të tjerët presin vetëm fjalë, apo akte, prova, ndërsa ai, Hartani, vështron Lalën, me sytë e tij të bukur prej metali, pa thënë asgjë, dhe pikërisht në dritën e syve dëgjohet ajo që do të thotë, apo ajo që do të pyesë. 
Kur është i shqetësuar, ose kur është shumë i lumtur, ndalet, vendos duart mbi tëmthat e Lalës, duke zgjatur duart në ajër e pa prekur kokën e saj, qëndron në atë pozicion për një moment të gjatë, me fytyrën e ndriçuar nga drita. Lala ndien ngrohtësinë e pëllëmbëve të tij në faqe dhe në tëmtha, sikur të ishin një zjarr, i cili ngroh. Është një ndjenjë e çuditshme, e cila e mbush me lumturi, duke depërtuar në thellësi, duke e qetësuar dhe e zbutur. Kjo është arsyeja për të cilën Lala e do veçanërisht Hartanin, sepse ka një fuqi në pëllëmbët e duarve të tij. Ndoshta, me të vërtetë është një magjistar. 
Lala vështron duart e bariut për të kuptuar. Janë duar të gjata me gishta të hollë, thonjtë si fildish, me lëkurë të hollë dhe kafe, pothuajse e zezë përsipër dhe një rozë në të verdhë pak më poshtë, si gjethet e pemëve që kanë dy ngjyra. 
Lalës i pëlqejnë duart e Hartanit. Këto nuk janë duart si ato të burrave të tjerë të qytetit dhe ajo beson se ai nuk është si asnjë tjetër në të gjithë vendin. Janë duar të shkathëta, të lehta e të fuqishme dhe Lala mendon se janë duar fisniku, të birit të një sheiku ndoshta, apo ndoshta të një luftëtari të lindjes, të ardhur nga Bagdadi. 
Hartani mund të bëjë çdo gjë me duart e tij, jo vetëm të kapë gurë ose të thyejë dru, por gjithashtu di të bëjë nyje të lëvizshme me fijet e palmave, kurthe për të kapur zogjtë, ose të fishkëllejë, të bëjë muzikë, të imitojë britmat e thëllëzës, gjeraqinës, dhelprave, si dhe të imitojë zërin e erës, stuhive, të detit, por mbi të gjitha, duart e tij mund të flasin. Kjo është ajo që Lala parapëlqen mbi të gjitha. 
Ndonjëherë, për të folur, Hartani ulet mbi një gur të madh, të sheshtë, në diell, këmbët i mban nën fustanin e vet të madh. Rrobat e tij janë tejet të zbehura, pothuajse të bardha, ndaj mund ta dallosh më mirë fytyrën dhe duart e tij me ngjyrën e hijes, dhe kështu ai fillon të flasë. 
Në të vërtetë, nuk janë historitë që i tregon Lalës, janë imazhe që krijon në ajër, vetëm me gjeste, me buzët e tij, me dritën e syve të tij. Imazhe efemere që vizatojnë rrufe, që ndizen e fiken, por Lala kurrë nuk ka dëgjuar asgjë më të bukur e më të vërtetë. As tregimet e Naman peshkatarit, as kur Aama i flet për Al Azrakun, Njeriun Blu të shkretëtirës, dhe burimin e ujit të kthjellët që rrodhi nën një shkëmb, nuk janë kaq të bukura. Gjërat që thotë Hartani me duart e tij janë budallallëqe, por është si një ëndërr, sepse çdo imazh që ai krijon e bën në momentin kur nuk e pret, por që është pikërisht ai i duhuri. Hartani flet në këtë mënyrë për një kohë të gjatë, shpalos imazhe zogjsh me krahë të hapur, shkëmbinjsh të mbyllur si grushte, shtëpish, qensh, stuhish, aeroplanësh, lulesh gjigante, malesh, erërash që fryjnë mbi fytyrat e përgjumura. Të gjitha këto nuk do të thonë asgjë, por kur Lala shikon fytyrën e tij, lojën e duarve të tij të zeza, i sheh vërtet imazhet, kaq të bukura dhe të freskëta, të ndriçuara nga drita e jetës, sikur të dilnin vërtet nga pëllëmba e dorës së tij, nga buzët e tij, nga shkëlqimi i syve të tij. 
Por gjëja më magjepsëse, kur Hartani flet në këtë mënyrë, është sidomos se nuk ka asgjë që turbullon heshtjen dhe qetësinë. Dielli djeg pllajën me gurë dhe shkëmbinj të kuq. Era vjen, ndonjëherë paksa e ftohtë, ose mund të dëgjohet shushurima e rërës që rrjedh nëpër të çarat e shkëmbinjve. Me duart e tij të gjata, Hartani tregon një gjarpër që rrëshqet poshtë një lugine dhe, pastaj, ndalet, ngre kokën. Dhe ja, një ibis i bardhë (eudocimus albus) shpalos krahët dhe nis fluturimin e tij. Në qiellin e natës hëna është e rrumbullakët dhe me gishtin e vet tregues, Hartani ndez yjet, një nga një, ja edhe një tjetër... Në verë, fillon të bjerë shi, uji rrjedh nëpër lumenj e zgjeron një pellg ku fluturojnë mushkonjat. Në drejtim të qendrës së qiellit blu, Hartani hedh një gur në formë trekëndëshi që ngjitet e ngjitet dhe pastaj, hop, guri hapet dhe kthehet në një pemë me gjethe të mëdha e plot me zogj. 
Hartani ndonjëherë përdor fytyrën e tij kur imiton njerëzit, apo kafshët. Ai di shumë mirë të imitojë breshkën, duke fshehur buzët, kokën të ngjeshur mes shpatullave e kurrizin të rrumbullakosur. Lala qesh gjithmonë me këto imitime, si të ishte hera e parë që i shihte. Apo kur imiton devetë me buzët e nxjerra përpara, me dhëmbët dhe mishrat e dhëmbëve të dukshme. Di të imitojë edhe heronjtë që ka parë nëpër filma. Tarzanin, ose Maçisten, apo ata të filmave vizatimorë. 
Lala i sjell herë pas here revista të ilustruara, të cilat ia ka marrë djalit të madh të Aamas, apo ato që ka blerë me kursimet e veta. Janë tregimet e Akimit , Rosh Rafal , aventura që ndodhin në Hënë, apo në planetë të tjerë, si dhe libra të vegjël të Miki Mausit, apo Donaldit. Janë ato që ajo preferon. Lala nuk mund të lexojnë se çfarë është shkruar në to, por djali i Aamas ia ka treguar dy a tri herë, dhe tashmë ajo i di përmendësh. Por gjithsesi, Hartani nuk do të dëgjojë histori. I merr librat në dorë dhe ka një mënyrë qesharake për t'i studiuar ato, duke i vënë anash dhe duke çuar kokën e tij pak mënjanë. Pastaj, pasi i ka parë vizatimet, ngrihet në këmbë dhe imiton Rafal Roshin, apo Akimin mbi kurrizin e një elefanti (ku shkëmbi është elefanti). 
Lala kurrë nuk qëndron gjatë me Hartanin, sepse gjithmonë vjen një moment kur fytyra e tij të ngryset. Ajo nuk e kupton mirë se çfarë ndodh kur fytyra e bariut bëhet e ashpër dhe e ngrirë, ndërsa vështrimi i tij është i pakapshëm. Është sikur një re kalon mbi diell, ose kur bie nata shpejt nëpër kodra dhe lugina. Është e tmerrshme, sepse Lala do të donte të ndalonte kohën, kur Hartani duket i lumtur, buzëqeshjen e tij, dritën që shkëlqen në sytë e tij. Por kjo është e pamundur. Papritmas, Hartani largohet, si një kafshë. Kërcen dhe zhduket sa hap e mbyll sytë, pa i dhënë mundësinë Lalës të shohë se në ç'drejtim shkoi. Por tashmë Lala nuk mundohet më ta ndalë. Madje disa herë, kur drita është e fortë mbi pllajën me gurë, kur Hartani është duke folur me duart e tij dhe krijon shumë gjëra të jashtëzakonshme, Lala preferon të largohet e para. Ngrihet dhe shkon pa vrapuar, pa kthyer kokën pas, deri në rrugën që të çon në kufijtë e qytetit me dërrasa dhe letër katrama. Ndoshta, duke ndenjur shumë kohë me Hartanin, edhe ajo është bërë si ai tashmë. 
Për më tepër, njerëzit nuk e shohin me sy të mirë që ajo shkon kaq shpesh për të takuar Hartanin. Ndoshta janë të frikësuar se mos shndërrohet në "Mexhnun" dhe merr shpirtrat e liq që janë në trupin e bariut. Djali i madh i Aamas thotë se Hartani është hajdut, sepse ai ka ar në një qeskë të vogël lëkure, të varur rreth qafës së tij. 
Por Lala e di se kjo nuk është e vërtetë. Floririn, Hartani e ka gjetur një ditë në shtratin e një përroi të thatë. E mori Lalën për dore dhe e çoi në fund të një të çare në shkëmb dhe aty në rërën gri të lumit, Lala pa pluhurin e arit që shndrinte. 
- Nuk është djalë për ty, - i thotë Aama, kur Lala kthehet nga pllaja me gurë. 
Fytyra e Lalës tashmë është po aq e zezë sa fytyra e Hartanit, për shkak të diellit që djeg më fort aty lart. 
Ndonjëherë Aama shton: 
- Nuk ke ndër mend të martohesh me Hartanin, apo jo? 
- Pse jo? - i thotë Lala, duke ngritur supet. 
Lala nuk dëshiron të martohet, ajo kurrë nuk mendon për martesën. E kur mendon se mund të martohet me Hartanin, fillon të qeshë. 
Megjithatë, sa herë që ka mundësi, kur vendos se i ka përfunduar punët, Lala lë Qytetin dhe shkon në kodrat ku janë barinjtë. Kodrat ndodhen në lindje të Qytetit, aty fillojnë tokat pa ujë, shkëmbinjtë e lartë prej guri të kuq. Lalës i pëlqen të ecë nëpër shtegun e bardhë që gjarpëron mes kodrave, duke dëgjuar muzikën metalike të cinxërit, duke parë gjurmët e gjarpërinjve në rërë. 
Pak më tej, ajo dëgjon fishkëllimën e barinjve. Janë kryesisht djem të rinj dhe vajza, të cilët janë të shpërndarë nëpër kodra me kopetë e tyre të deleve dhe të dhive. Ata fishkëllejnë për të thirrur njëri-tjetrin, për të komunikuar, apo për të trembur qentë e egër. 
Lalës i pëlqen të ecë në mes të kodrave, sytë paksa të mbyllur për shkak të dritës së bardhë, me gjithë ato fishkëllima që burojnë nga të gjitha anët. Asaj i shkojnë mornica të lehta, pavarësisht të nxehtit, dhe zemra i rreh me të shpejtë. Ndonjëherë, argëtohet duke iu përgjigjur atyre. Hartani i ka mësuar se si fishkëllehet, duke vënë dy gishtat në gojë. 
Kur barinjtë e rinj vijnë për ta parë në shteg, ata fillimisht mbajnë njëfarë distance, sepse nuk u zënë besë të tjerëve. Fytyrat e tyre janë pa rrudha, ngjyrë bakri të djegur, me ballin e rrumbullakosur dhe flokët një ngjyrë të çuditshme, gati në të kuqe. Dielli dhe era e shkretëtirës u djegin lëkurën dhe flokët. Vishen me rrecka, vetëm këmisha të gjata prej liri, apo veshje të bëra me thasët e miellit. Ata nuk afrohen, sepse flasin vetëm shleuh, dhe nuk e kuptojnë gjuhën e folur nga njerëzit që jetojnë në luginë. Por Lala i do dhe ata nuk kanë frikë prej saj. Ndonjëherë, ajo u sjell ushqime, që i merr fshehurazi në shtëpinë e Aamas: pak bukë, biskota, hurma të thata. 
Vetëm Hartani mund të qëndrojë me ta, sepse ai është bari si ata, dhe sepse nuk jeton me njerëzit e Qytetit. Kur Lala është me të, tani, në mes të pllajës me gurë, ata vijnë duke u hedhur nga një shkëmb në tjetër, në heshtje. Por fishkëllejnë hera-herës për të lajmëruar. Kur mbërrijnë, rrethojnë Hartanin, duke folur shumë shpejt në gjuhën e tyre të çuditshme, që ka një tingull si cicërimat e zogjve. Pastaj largohen me vrap, duke kërcyer nëpër pllajën me gurë, duke fishkëllyer dhe nganjëherë Hartani i ndjek nga pas, madje edhe Lala përpiqet t'i ndjekë, por ajo nuk mund të kërcejë aq shpejt si ata. Të gjithë fillojnë të qeshin me zhurmë tek e shohin, vrapojnë sërish duke lëshuar të qeshura gazmore me zë të lartë. 
E ndajnë ushqimin e tyre mbi shkëmbinjtë e bardhë, në mes të pllajës. Nën këmishët e tyre, mbajnë të lidhur në gjoks me një leckë pak bukë të zezë, hurma, fiq e djathë të tharë. I japin një copë Hartanit, një copë Lalës dhe, në këmbim, ajo u jep pak nga buka e bardhë. Ndonjëherë, u sjell ndonjë mollë të kuqe, të cilën e ka blerë te kooperativa. Hartani nxjerr thikën e tij të vogël pa bisht dhe e ndan në feta, në mënyrë që të gjithë të kenë një copë. 
Është tejet e këndshme pasditja në pllajën me gurë. Rrezet e diellit nuk ndalin reflektimin e tyre mbi cepat e gurëve, të gjithë janë të rrethuar nga shkëndija. Qielli është ngjyrë blu e thellë, e errët, pa avullin e bardhë që vjen nga deti dhe lumenjtë. Kur era fryn me forcë, është e nevojshme të fshihesh në vrimat e shkëmbinjve për t'u mbrojtur nga të ftohtit dhe, në ato momente, dëgjohet vetëm zëri i ajrit tek fishkëllen mbi tokë, përmes shkurreve. Bën një zhurmë si ajo e detit, por më e ngadaltë, më e zgjatur. Lala dëgjon zërin e erës, ajo dëgjon zërat e hollë të fëmijëve barinj e gjithashtu blegërimat e kopeve diku larg. Këto janë tingujt që asaj i pëlqejnë më shumë se gjithçka në botë, klithmat e pulëbardhave dhe valët që përplasen. Këto janë zhurma që tingëllojnë sikur asgjë e keqe nuk mund të ndodhte në tokë. 
Një ditë, pasi hëngrën bukë dhe hurma, Lala ndoqi pas Hartanin në rrëzë të kodrave të kuqe, aty ku janë shpellat. Është këtu vendi ku bariu kalon natën, në sezonin e thatë, kur dhitë duhet të shkojnë larg për të gjetur kullota të reja. Në shkëmbinjtë e kuq, janë disa vrima të zeza, të fshehura nga shkurret me gjemba. Disa nga këto vrima janë po aq të mëdha sa strofkat e dhelprave, por kur hyn, shpella zmadhohet dhe bëhet e madhe sa një shtëpi dhe janë shumë të freskëta. 
Lala hyri këmba-dorës duke ndjekur pas Hartanin. Në fillim, nuk mund të shihte asgjë dhe ishte e frikësuar. Papritmas, thërret: 
- Hartani! Hartani! 
Bariu u kthye përsëri, e kapi për krahu dhe e tërhoqi brenda në shpellë. Kur sytë e saj u mësuan me errësirën, Lala pa sallën e madhe. Muret ishin aq të lartë sa nuk mund të dallohej se ku përfundonin, me njolla gri dhe blu, me gjurmë qelibari dhe bakri. Ajri ishte gri, për shkak të dritës së rrallë që depërtonte nga vrimat në shkëmb. Lala dëgjoi një lëvizje krahësh dhe nga frika u ngjit pas bariut. Por ishin vetëm lakuriq nate, të cilëve u kishin trazuar gjumin. Shkuan të varen me kokë poshtë pak më tej, duke lëshuar tinguj të çuditshëm. 
Hartani u ul mbi një gur të madh në qendër të shpellës dhe Lala u ul pranë tij. Së bashku, vështronin dritën verbuese që hynte përmes të çarës së shpellës para tyre. Në shpellë ka hije, lagështi dhe natë të vazhdueshme, por jashtë, në pllajën me gurë, drita të vret sytë. Është si të jesh në një vend tjetër, në një botë tjetër. Është si të jesh në fund të detit. 
Lala tani nuk flet, nuk dëshiron të flasë. Ashtu si Hartani, ajo ndodhet në anën e natës. Sytë e tij janë të errët si nata, ngjyra lëkurës si ajo e hijes. 
Lala ndien ngrohtësinë e trupit të bariut, aty pranë saj, dhe drita e vështrimit të tij depërton gradualisht në të. Sa do të donte ta arrinte atë, të hynte në mbretërinë e tij, të ishte njësh me të, kështu që më në fund ai do të mund ta dëgjonte! Lala afron buzët në veshin e tij, ndien aromën e flokëve, lëkurën e tij dhe ajo shqipton emrin e tij me zë të ulët, pothuajse në heshtje. Hija e shpellës është përreth tyre, ajo i mbështjell si një vello e lehtë dhe e fortë. Lala dëgjon qartë tingujt e ujit, që rrjedh përgjatë mureve të shpellës, dhe zhurmat e lakuriqëve të natës në gjumë. Kur lëkura e saj prek lëkurën e Hartanit, ajo ndien një valë të çuditshme nxehtësie në trup, një marramendje. 
Është nxehtësia e diellit e cila ka depërtuar gjatë gjithë ditës në trupat e tyre dhe tani shpërthen, me valë të gjata ethesh. Fryma e tyre përzihet, gjithashtu, sepse tashmë fjalët nuk janë të nevojshme, por vetëm atë çka ata ndiejnë. Kjo është një dehje që Lala nuk e njeh ende, lindur nga hijet e shpellës brenda pak çastesh, sikur muret e larta prej guri dhe hija me lagështirë të ishin duke i pritur, për të çliruar më në fund fuqinë e tyre. Vorbulla e turbullimit lëviz gjithnjë e më shpejtë në trupin e Lalës dhe ajo dëgjon qartë rrahjen e gjakut nëpër vena, të përzierë me tingujt e currilave të ujit në muret e shpellës dhe klithmat e lakuriqëve të natës. Sikur trupat e tyre të ishin bërë njësh me pjesën e brendshme të shpellës, apo sikur të ishin të burgosur në zorrët e një gjiganti. 
Era e dhive dhe e deleve të Hartanit përzihet me aromën e vajzës. Lala ndien ngrohtësinë e duarve të tij, djersa i ka pushtuar ballin dhe i ngjit flokët në kokë. 
Papritmas, Lala nuk e kupton se çfarë po ndodh. Ka frikë, tund kokën dhe përpiqet për t'i shpëtuar përqafimit të bariut, i cili ia mban duart e mbërthyera te guri dhe ia lidh këmbët me këmbët e tij të gjata e të fuqishme. Lala do të bërtasë, por është si në ëndërr, asnjë tingull nuk mund dalë nga fyti i saj. Errësira e lagësht rrethon me vellon e saj dhe ia err sytë, pesha e trupit e bariut i pengon frymëmarrjen. Së fundi, ajo mund të bërtasë dhe zëri i kumbon si rrufe nëpër muret e shpellës. Lakuriqët e natës, të zgjuar papritmas, fillojnë të fluturojnë, duke formuar një vorbull brenda mureve, duke lëshuar britmat e duke përplasur krahët. 
Hartani, që tashmë qëndron në këmbë mbi gur, është larguar pak. Krahët e tij të gjatë bëjnë gjeste për të larguar retë e lakuriqëve që fluturojnë si të dehur rreth tij. Lala nuk ia sheh fytyrën, sepse hija e shpellës është bërë e trashë, por e merr me mend ankthin e tij. Një trishtim i madh e pushton, një trishtim që sa vjen e rritet, pa u ndalur. Lala nuk ka më frikë nga hijet, apo nga lakuriqët e natës. Është ajo që e merr për dore Hartanin dhe ndien se ai dridhet tmerrësisht, që është i turbulluar. Hartani nuk lëvizin. Me kurrizin e kërrusur, një dorë para syve për të mos i parë më lakuriqët e natës, dridhet kaq fort sa i kërcasin dhëmbët. Lala e shoqëron drejt hyrjes së shpellës dhe është ajo që e tërheq jashtë, deri sa dielli përqafon me forcë kokat dhe supet e tyre. 
Nën dritën e ditës, Hartani është i shpërfytyruar, aq sa Lala nuk mund të mbajë dot të qeshurat. Ajo fshin njollat e baltës mbi fustanin e saj të grisur dhe pastaj bën të njëjtën gjë me këmishën e gjatë të Hartanit. Pastaj, së bashku, zbresin shpatin e kodrës drejt pllajës me gurë. Dielli shkëlqen me forcë mbi gurët e mprehtë, toka është e kuqe dhe e bardhë nën qiellin pothuajse të zi. 
Është si të zhysësh kokën në ujë të ftohtë, kur bën shumë vapë, apo kur noton një kohë të gjatë, për të larë tërë trupin. Pastaj, fillojnë të vrapojnë në pllajën me gurë, me sa kanë fuqi, kërcejnë mbi shkëmbinjtë, deri sa Lala ndalon, pa frymë, e palosur më dysh nga një dhimbje që ndien anash. Hartani vazhdon të hidhet nga shkëmbi në shkëmb si një dhi, por sheh se Lala nuk është më prapa tij dhe përshkon një rreth të madh për t'u kthyer tek ajo. Së bashku, ulen në diell mbi një shkëmb, duke mbajtur njëri-tjetrin për dore. Dielli vazhdon harkun e tij drejt horizontit, qielli bëhet i verdhë. Tek-tuk nëpër kodra, nëpër lugina, dëgjohen fishkëllimat e mprehta të barinjve që komunikojnë mes tyre. 

Përktheu Amantia Kapo. Botohet me lejen e “Toena”
Shënime
1- Akim, seri tregimesh me vizatime, e krijuar në vitin 1958.
2- Roch Rafal, është një seri tregimesh me vizatime franko-belge, e krijuar në vitin 1963.


Milosao


0 comments:

Google+ Followers